Jak długo uważać po operacji biodra? Zakazy i terminy

Jakie terminy obowiązują w kolejnych tygodniach?

Najwięcej ograniczeń przypada na pierwsze tygodnie, a większość czynności wraca między 3. tygodniem a 3. miesiącem po endoprotezoplastyce stawu biodrowego. Wartości w tabeli są orientacyjne i pochodzą z materiałów klinik ortopedycznych dla pacjentów.

O dalszych terminach decyduje kontrola, na której ortopeda ocenia zdjęcie i ustala obciążanie oraz rodzaj ćwiczeń.

Od czego zależy, jak długo trzeba uważać?

Przede wszystkim od dostępu operacyjnego i zaleceń operatora, a w drugiej kolejności od sprawności przed zabiegiem i regularności rehabilitacji. Dlatego dwie osoby z jednej sali mogą wyjść ze szpitala z różnymi zakazami. Zakres zasad ochrony biodra, czyli ograniczeń zgięcia ponad 90 stopni, rotacji do wewnątrz i przywiedzenia, zależy właśnie od tego, którędy operator dotarł do stawu.

Przy dostępie przednim (małoinwazyjnym) mięśnie nie są odcinane od kości, a pełne obciążanie nogi bywa możliwe od pierwszej doby, o ile lekarz nie zaleci inaczej. Tło o implancie i przebiegu zabiegu znajdziesz we wpisie o rodzajach endoprotezy biodra.

Zamiast porównywać się z innymi pacjentami, zapisałabym na liście pytań na kontrolę jedno zdanie: jaki dostęp, jakie zakazy i do kiedy.

Czego nie wolno robić po endoprotezie biodra?

Przez pierwsze tygodnie obowiązuje tak zwana zasada 90 stopni i kilka zakazów, które chronią endoprotezę przed zwichnięciem, dopóki tkanki wokół implantu się goją.

• Nie zginaj biodra ponad kąt prosty: głęboka kanapa, niskie krzesło i niski sedes łamią tę zasadę, bo kolana lądują wyżej niż biodra.
• Nie krzyżuj nóg, także siedząc.
• Nie przekładaj operowanej nogi przez środek ciała.
• Unikaj rotacji wewnętrznej (skrętu uda i stopy do wewnątrz) oraz przywiedzenia, czyli przyciągania nogi do linii środka ciała.
• Nie unoś kolana w staniu powyżej pasa.

Zakładanie skarpet i sznurowanie butów wymaga właśnie takiego zgięcia, więc w tym czasie pomagają chwytak i łyżka do butów z długą rączką.

Lepiej leżeć czy siedzieć?

Ani długie leżenie, ani długie siedzenie: najlepiej przeplatać krótkie siedzenie na wysokim krześle z chodzeniem i leżeniem na plecach. Ruch chroni też przed zakrzepami, bo profilaktyka przeciwzakrzepowa łączy leki z wczesnym uruchomieniem.

Dom przygotuj w trzech miejscach:

• Siadaj na wysokim, stabilnym krześle z podłokietnikami, tak by kolana były poniżej biodra.
• Załóż podwyższoną nakładkę na sedes.
• Na boku śpij po stronie nieoperowanej, z poduszką między kolanami, po uzgodnieniu tego z operatorem.

Kiedy można odstawić kule i wejść na schody?

Kule odstawia się zwykle po 4–6 tygodniach, gdy chód jest stabilny. To decyzja indywidualna, a nauka chodzenia bez kul zaczyna się około 6. tygodnia.

Sprzęt zmienia się kolejno:

1. Balkonik, zwykle przez pierwsze kilka tygodni.
2. Dwie kule łokciowe.
3. Jedna kula lub laska, trzymana w ręce przeciwnej do operowanej strony.

Pierwsze kroki robi się, podpierając się na meblach i ścianach. Schody zaczyna się ze wsparciem, a przy wypisie trzeba umieć wejść i zejść po kilku stopniach. Spacery należą do wskazanych form ruchu. Ćwiczenia i kolejne etapy usprawniania opisuje wpis o ćwiczeniach i etapach rehabilitacji.

Kiedy ból powinien słabnąć?

Najmocniej boli w pierwszych 24–48 godzinach, potem ból z dnia na dzień słabnie. Dyskomfort utrzymuje się jeszcze 2–3 tygodnie, a wyraźna ulga przychodzi zwykle po około 6 tygodniach. To punkt odniesienia: ból, który zamiast słabnąć, narasta, oraz nagły ból z objawami alarmowymi opisanymi niżej zgłoś lekarzowi.

Kiedy wrócić za kierownicę, do pracy i do sportu?

Kiedy można prowadzić samochód?

Po dostępie przednim zwykle po około 3 tygodniach. Warunki: noga ma pełną siłę i refleks, nie przyjmujesz silnych leków przeciwbólowych i masz zgodę operatora. Terminu z dostępu przedniego nie przenoś na inne dostępy operacyjne. Jako pasażer siadaj na rozsuniętym do tyłu, podniesionym fotelu.

Kiedy wrócić do pracy?

Do pracy biurowej wraca się po około 3 tygodniach, do fizycznej po 2–3 miesiącach. Przy pracy fizycznej termin ustalałabym na kontroli, a nie według kalendarza.

Jaki sport i od kiedy?

Na początek spacery, rower stacjonarny i pływanie po zagojeniu rany. Rower klasyczny wchodzi po 2–3 miesiącach, po spełnieniu warunków z tabeli. Bieganie, skoki i sporty kontaktowe są na początku przeciwwskazane, a od biegania zwykle odradza się także później.

A współżycie?

Termin ustala się z lekarzem. Obowiązują te same zasady ułożenia biodra: bez głębokiego zgięcia, rotacji do wewnątrz i krzyżowania nóg.

Jakie objawy wymagają pilnego kontaktu z lekarzem?

Pilnie skontaktuj się z lekarzem przy objawach zwichnięcia, zakrzepicy i zakażenia rany; ortopeda monitoruje te powikłania po wszczepieniu endoprotezy.

• Zwichnięcie endoprotezy: nagły, silny ból, skręcona lub skrócona noga, brak możliwości obciążenia.
• Zakrzepica żył głębokich: obrzęk, ból i ucieplenie łydki; duszność lub ból w klatce piersiowej.
• Zakażenie rany: zaczerwienienie, wyciek, ucieplenie skóry i podwyższona temperatura.

Przy duszności i bólu w klatce piersiowej dzwoń pod numer alarmowy 112. Zmiany w ranie zgłoś oddziałowi lub poradni, w której była operacja, a z pozostałymi objawami skontaktuj się z lekarzem od razu. Leki przeciwkrzepliwe przyjmuje się przez tygodnie po zabiegu, ale objawy zakrzepicy zgłasza się niezależnie od nich.

Czy po roku nadal trzeba uważać?

Tak, ale w mniejszym zakresie: codzienne zakazy z pierwszych tygodni zwykle się kończą, a zostają kontrole i ostrożność przy biegu i skokach. Zrost implantu z kością ocenia się na kontroli po 6–12 miesiącach, a potem co 1–2 lata. Obluzowanie endoprotezy jest jednym z powodów, dla których RTG powtarza się po latach. Kontrole trzeba umówić samodzielnie, a skierowanie i kolejkę do poradni opisuje wpis o kontroli u ortopedy na NFZ.